Verjaring

Kan ik door verjaring eigenaar worden van een stuk grond? Of andersom: kan ik de eigendom van een stuk grond verliezen door verjaring?

In de praktijk komt het regelmatig voor dat buurman A, bewust of onbewust, een stuk grond/tuin van buurman B gebruikt. Wanneer kan buurman A door verjaring eigenaar worden van dat stuk tuin? Of: wanneer is buurman B zijn stuk tuin door verjaring verloren?

Twee soorten verjaring

Er zijn twee opties. De wet regelt namelijk twee soorten verjaring:

  1. Verkrijgende verjaring (art. 3:99 BW)
  2. Bevrijdende verjaring (art. 3:105 BW)

In het eerste geval is vereist dat buurman A te goeder trouw, gedurende een periode van 10 jaar, een stuk grond (tuin) onafgebroken in bezit heeft gehad.

In het tweede geval is vereist dat buurman A gedurende een periode van 20 jaar, een stuk grond (tuin) onafgebroken in bezit heeft gehad. Het maakt in dit geval niet uit of buurman A te goeder trouw was.

Wanneer is sprake van bezit?

In beide gevallen van verjaring moet dus sprake zijn van ‘bezit’. Volgens de wet is bezit het houden van een stuk grond voor zichzelf. Een rechter zal moeten beoordelen of daarvan sprake is. De rechter bekijkt of ‘naar verkeersopvatting’ en op grond van ‘uiterlijke feiten’ sprake is van ‘feitelijke macht’. Daarvan kan bijvoorbeeld sprake zijn als buurman A een hek heeft geplaatst om het stuk grond van buurman B en het stuk grond onderdeel heeft gemaakt van de rest van de tuin van buurman A. Als buurman A bijvoorbeeld regelmatig over het stuk grond van buurman B loopt, maar geen hek plaatst of de grond beplant, zal waarschijnlijk geen sprake zijn van bezit.

Als buurman B toestemming heeft gegeven aan buurman A om het stukje tuin van buurman B te gebruiken, dan kan er in de regel geen sprake zijn van bezit. Buurman A kan in dat geval niet door verjaring eigenaar worden van het stukje tuin van B.

Te goeder trouw?

Als vastgesteld kan worden dat buurman A het stuk grond van buurman B onafgebroken in bezit heeft gehad gedurende 10 jaar, dan is de vraag of buurman A te goeder trouw was. Of anders gezegd: heeft buurman A bewust een stuk tuin van buurman B ingepikt? Of had buurman A goede redenen om aan te nemen dat hij als eigenaar dat stuk grond mocht gebruiken?

Omdat in Nederland bij het Kadaster is op te vragen wie eigenaar is van een stuk grond, is het in de praktijk lastig voor buurman A om met succes te stellen dat hij niet wist dat het stukje grond eigendom was van buurman B. Dat kan anders zijn als de feitelijke grens, zoals bijvoorbeeld een muur of heg, afwijkt van de kadastrale grens.

Er kan ook sprake zijn van goede trouw, als de notaris of het Kadaster een fout heeft gemaakt. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als buurman A het stukje grond van buurman B heeft gekocht samen met een ander stuk grond en de notaris in de leveringsakte – per ongeluk – niet het stukje grond van B opneemt, maar alleen het andere stuk grond. Door die fout is A geen eigenaar geworden van het stukje grond van B, maar hij mocht daar wel vanuit gaan. A is in dat geval te goeder trouw. Goede trouw wordt in andere gevallen niet snel aangenomen.

Als vaststaat dat buurman A het stuk grond van buurman B gedurende tien jaar onafgebroken en te goeder trouw in bezit had, dan is A van dat stuk grond eigenaar geworden en is B zijn eigendom verloren.

Niet te goeder trouw en onrechtmatig handelen

Als buurman A niet te goeder trouw is, dan kan hij pas na 20 jaar onafgebroken bezit van het stuk grond eigenaar daarvan worden. Staat B dan met lege handen? Nee, B heeft nog een andere optie.

De Hoge Raad heeft in 2017 geoordeeld dat een bezitter die niet te goeder trouw is, onrechtmatig handelt. Buurman B kan daarom binnen 5 jaar nadat de verjaringstermijn van 20 jaar is verstreken en hij op de hoogte is van het verlies van zijn stuk grond, teruglevering van het stuk grond vorderen van buurman A. Als ook die termijn is verstreken, staat buurman B met lege handen en is buurman A definitief door verjaring eigenaar geworden van het stukje tuin van buurman B.

Heeft u vragen over dit onderwerp? Dan kunt u contact opnemen met mr. G.C. Bouwman of mr. I.R. van der Rest.

Volgend bericht Voorbij de 3%: wanneer is een huurverhogingsbeding wél oneerlijk?
← Terug naar Actueel